Trabzon ili Sürmene ilçesi Aksu köyünde doğdu. Annesi Ümmühan Hatun; kendisi altı yaşında iken vefat etti. Babası Hacı Hafız Hüseyin Efendi Artvin ilinde çeşitli Medreselerde ders okutmakta iken annesinin vefat etmesi üzerine Muhammet Esat Efendiyi yanına alarak ders okutmaya başladı.
Kur’an-ı Kerim okumayı küçük yaşta babasından öğrenerek önce Hafızlığını tamamladı. Sonra babasından Medrese Tahsili yaparak Alet ilimlerini okudu. İcazet alan Talebelerinin arasına katıldı. Babası Hacı Hafız Hüseyin Efendi hayata iken Artvin ilinde birçok Medresede ders okuttu. Çok sayıda Talebe yetiştiren Muhammet Esat Dilaver Hoca Efendinin babası Müderris Hüseyin Efendi Kırk beş yaşında iken Vefat etti.
Muhammet Esat Dilaver Efendi, Trabzon Akçaabat, Gümüşhane Kelkit ilçelerinde İmamlık görevlerinde bulundu. On altı yaşına geldiğinde ilk evliliğini yaptı. Bu evliliğinden bir kız çocuğu dünyaya geldi. Kırk gün yaşadıktan sonra bu kız çocuğu da vefat etti.
Adana ili Ceyhan ilçesinde Vaizlik görevinde bulundu. Bu görevi sırasında ikinci eşi olan Emine Akyüz hanımla evlendi. İkinci evliliğinden de Ders okuduğu Hocalarından biri olan Ali Şakir Efendinin adını verdiği bir erkek çocuğu doğdu. Altı aylık iken bu çocuğu da vefat etti. Yanlarına büyütüp yetiştirmek üzere aldıkları bir erkek çocuk ta bir süre sonra vefat etti.
Sırası ile Zonguldak, Karabük, Bartın, Kastamonu ili, Devrekâni, Aydın Nazilli ve Bilecik Söğütte İlçe Müftülüğü görevlerinde bulunarak emekli oldu. Emeklilik sonrası Trabzon ili Yomra ilçesine yerleşerek ilmi çalışmalarına devam etti.
Emekli olup Yomra’ya yerleştikten sonra on dört yıl yaşadı. Yazmış olduğu eserlerden elde etmiş olduğu gelir ile satın almış olduğu evin bahçesinin bir bölümünü Cami yapılmak üzere vakfetti. Arsası üzerinde yapılmış bulunan Caminin hemen arkasında kıble İstikametinde defnedildi. 8 Ocak 1988 tarihinde Rahmet-i Rahmana kavuştu.
Basılarak yayınlanmış bulunan eserleri.
1- Sürur ve Ferah risalesi, Tercüme ve şerhi.
2- İrşadü’l-Mu’tadin ve Mubtediin.
3- Eddurretü’l-Fahiret-ü Fi beyan-ı ahkâm’il-cenâzet-i seferi’l-ahireti.
4- Dürret’ül-Abidin. Tafsilâtlı güzel bir ilmihaldir.
5- Tenzihu’l-Halikı ani’l-carihet-i ve müşabeheti sıfatu’l-mahlûk.
6- Fezâilü’s-sehafet-i ve adabu’l-musaferet. Cömertliğin fazileti ve misafirliğin edeplerini beyan eden bir kitaptır.
7- Mizanu’l-İtikat fi makalâtirrical. Teflik-i Mezahib’ir-reddiye.
8- Sevabu’l-Kelâm fi Tahkiki’l-Meram. Manevi kalkınma hakkında yazılmış bir kitaptır.
9- Beyanussalât-i Fiddâbbet-i fisseyyare ve beyanu’l-Ahkâmi’l-Udhıyye. Hayvan üzerinde ve arabada Farz namazla kılmak ile Kurban hükümlerini beyan eden bir kitaptır.
10- Kur’an-ı Kerim ve Hadisler ışığında Mirac-ı Nebi ve Makale-i Kudsiyye Tercümesi. Peygamberimiz Hazret-i Muhammed (asv)’in Miracı’nı ve o gece Allahü Tealâ ile olan mükalemesini beyan eden bir risaledir.
11- Namaz Arapçadan başka lisanla sahih olmaz. Kur’an Tercemesi ile namaz kılındığını iddia edenlerin idiiaları doğru olmadığını beyan eden bir risaledir. [1]
[1] Araştıran ve yazan: Feyzullah Karaman. Emekli Din Görevlisi. Yusuf oğlu 1959 Trabzon Sürmene doğumlu.
İlahiyatçı Eğitimci – Ressam.
2010 Kocaeli / Gebze.