KIYAS-I FUKAHA…
Kıyas- Fukaha: Mezheb İmamları Müctehidler ve Mezheb dahilinde Müctehidlerin Kitap, Sünnet ve İcmaü Ümmetde yer almayan Mesele ve Konularda bir birinden ve bir diğerinden bağımsız olarak Farklı görüş bildirerek hüküm vermeleridir.
İslâmi Hükümler başlı başına iki kısma ayrılır…
A- Aslî Deliller…: İslâmın Temel Kaynakları olan Kur’an ve Sünnet’de yer alan Hükümlerdir…
B- Fer’î Deliller… Edille-i Şer’iyye’den Kur’an ve Sünnetin Temel esaslarını gözeterek İcmaü Ümmetden sonra… İctihat’da bulunmak sureti ile ortaya çıkarılması mümkün bulunan Hükümlerdir. Bunlara Fer’î Meseleler denir. Çoğulu Fürûat’dır. Diğer bir açıklamayla… İslâmın Emir ve Yasaklarda; Üçüncü Meseleler sınıflandırmasında yer aldıkları bilinir. İslâmda Üçüncü derece Emredilen ve Yasaklanan konular hakkında birden fazla yazılı hüküm yer almış buluabileceğinden bu Hükümler Füru’at adı ile bilinen Kavramla açıklanarak Tarif edilirler.
Fer’î Deliller Kıyas-ı Fukaha’nın bir parçasıdır.
Füru’atda Kıyas-ı Fukahâ’yı Taklid nasıl olmalıdır?
İbâdet, Muamelât ve Ceza Hukukunda…
A- Bir Müctehid’in bir başka Müctehidi Taklid etmesi ve onunla Amel etmesi Fukaha Cumhuruna göre Caiz değildir.
B- İctihad yapmaya Ehliyetli ve Liyâkat sahibi olmayanlar için bir Müctehidi Taklid etme zorunluluğu vardır.
Mezhebler’in her biri bütünün birer parçasıdır… Temelleridir… Bu parçalar bir araya gelince bir bütün meydana gelir.
Mezheb Hükmü ile Hadis Farklı İstikametde Hüküm bildirirse (Te’aruz ederse) Ne yapılıır?
Hadis’in mânasını, illet ve Esbabını anlayacak kadar kişi (ilgili şahsiyet) Âlim ise Sahih olan Hadisi bırakıp Rey’e dayanan… Fakih sözü ile amel etmesi caiz olmaz.
Hadis üzerinde ilmî değerlendirme yaparak elde ettiği sonuçla Amel etmesi zorunludur… Zorunlu olduğu gibi; Müslümanlardan diğer sıradan Cemaat üyelerini bilgilendirmek aslî görevi olur.
Herhangibir konuda İslâmın Hükmü sorulur da İlgili Konuda birden fazla Hüküm varsa Müslüman bu hükümlerden hangisini kabul ederek o doğrultuda hareket etmeli?
İlgili Konuda kendisine birkaç hüküm ifade edilen veya birkaç Din Büyüğü Muftî’den ayrı ayrı cezap alan Müslüman Vicdânına danışarak bunlardan sâdece biri ile Amel eder.
Herhangi bir Konuda İslâmın hükmü kendisine sorulur da ilgili Konuda birden fazla Hüküm bulunursa Muftî şahsiyet durum karşısında nasıl Fetvâ vermesi gerekir?
Sorulan meselede Müctehidlerin muhtelif… Birden fazla görüş ve beyanları varsa, Muftî deliller üzerinde inceleme yaparak birini Tercih edebilecek ehliyetli bir Fakih ise; Tercih’ini yaparak o Hükmü öngörür… Onu söyler. Tercihe ehil Ulemaa’dan değil ise Ulema’nın bazılarına göre bildiği bütün görüşleri sıralamak va açıklamalarını yapmak zorundadır.
Ulemadan bazılarına göre de Mukallid Muftî istediği Müctehidi Taklid edebileceği için bir Hüküm üzerinde karar vermesi kâfidir… Yeterlidir.[1]
[1] Fıkıh Usulü. Hayrettin Karaman.
Derleyen ve Sâdeleştiren: Feyzullah Karaman.Yusuf oğlu. 1959 Sürmene doğumlu. Emekli Din Görevlisi.
Temmuz 1990
Kategorisi: fıkıh usulü | Etiketlendi: KIYAS-I FUKAHA BAHSİ
